Ülkemizde doğum sırasında gelişen sebepler dolayısıyla hemen her gün bir kadın hayayını kaybetmektedir. Üstelik üç doğumdan sonraki gebeliklerde bebek ölümlerinde ise oran hızla artmaktadır. Aile Planlaması Hayat Kurtarır sloganı ile kadınlarda doğum aralığının iki yıldan az olmaması gerektiği belirtiliyor.

Birleşmiş Milletlerin bu konudaki araştırmaları sonuçlarında ise aile planlamasının tüm dünyada önemli sorun olduğu görülüyor. Ne yazık ki diğer ülkelerde de pek çok kadın aile planlaması imkanlarından yararlanamıyor.

Türkiye’de doğum sırasında gelişen sebeplerle her gün bir kadın hayatını kaybediyor.

Maalesef  bu ölümlerin neredeyse yarısı istenmeyen gebelikler sonucunde gerçekleşiyor.

Doğum aralığının iki yıldan az olması ve üç gebelik anne için riskli oluyor.

İki yıldan daha kısa sürelerle oluşan gebelik ve doğumlarda bebek ölümlerindeki oran ise her geçen gün hızla artıyor. Üstelik üçüncü gebelik sonrasında bebek ölümlerindeki oran 3,5 katına çıkıyor.

Doğum esnasında annenin ölümü ile bebek ölüm riski de sekiz kat artıyor.

Temel ihtiyaçlar arasında olan elbiseler, çocuk bezleri, bebeğinizin rahat uyuyacağı bir karyola ve yatak, çocuk arabası ve çocuğu sırtınızda veya göğüsünüzde taşıyabileceğiniz çantalar ve araba bebek koltuğu sayılabilir.

Bebeğiniz için elbise seçiminde elbiselerin pratik olması çok önemlidir. Hemen ihtiyaç duyacağınız şeyler doğumun mevsimine de bağlıdır. Örneğin yaz aylarında doğan bir bebeğin battaniye gereksinimi olmaz. Elbiselerin biraz büyükçe alınmasına dikkat edilmelidir. Alınan elbiseler çocuğa tam uyarsa bir kaç haftada elbiseler dar gelecektir. Etiketleri kontrol ederek, elbiselerin ısıya dayanıklı ve kolayca yıkanabilir, doğal (pamuk,yün, keten) maddelerden hazırlananların tercih edilmesi gerekir.

Genel olarak bebeğinizin ihtiyaç duyduğu giysiler şöyle sıralanabilir:

* Bezler,
* Pamuklu fanilalar,
* Yeni doğan gecelikleri,
* Süveterler,
* Çorap ve patikler,
* Başlık ve şapkalar
* Bir yorgan ya da başlıklı ve fermuarlı uyku çantası
* Battaniyeler
* Bebek vücud yıkama bezleri ve havlular
* Isı ölçer
* Bebek yıkama için plastik uygun leğen
* Bebek şampuanları
* Bebek pudraları
* Emniyetle kapanır bir kirli bez torbası
* Bebeği beslerken oturacağınız rahat bir koltuk
* Biberonlar -en az 2 adet-
* Biberon kaynatma kapları
* Güvenli bir araba koltuğu
* Emzik
* Ayına uygun oyuncaklar

Bu sorunlardan anne ve bebek için en önemli olanı anne sütünün azalması veya kesilme ihtimalidir. Bunu hiçbir anne istemez. Peki, diyetle veremeyecekseniz bu kilolardan nasıl kurtulabilirsiniz? Elbette anneler için bunun bir cevabı vardır.

Doğum sonrası kilolar ve zayıflama;

- Çalışıyorsanız ve zamanınız yoksa ve diyet yapmak sizin için en uygunu ise bunu katiyen yapmıyorsunuz. Bunun yerine yalnızca öğünlerinizi sabit tutarak kilonuzu korumaya çalışmalısınız.

- Zamanınız varsa günde en az bir saat egzersiz ve spor yaparak programlı bir şekilde zayıflayabilirsiniz

- Emzirme sürecinde illa ki çok az yemek tüketmeyi düşünüyorsanız, günlük tüketiminizde en az iki adet kivi veya elma ile bir tas komposto veya katkısız meyve suyu içmelisiniz.

- Tabii ki bu süreçte süt ve süt ürünlerinin tüketimine de özen göstermelisiniz.

Sağlıklı bir yaşam için kendinizi düşünmeden önce dünyaya getirdiğiniz o en değerli varlıkları düşünmeyi unutmayın…

Hâlâ, özellikle emzirirken ağrılı rahim kasılmaları duyacaksınız. Göğüslerinizin sütle dolu olması, tı­kanması ve sızıntı olması normaldir. Epizyotomi veya yırtılma bölgesi bü­yük bir olasılıkla hâlâ ağrır. Ayrıca kaslar da ağrıyor olabilir.

Hamilelik kıyafetleri giyilebilecek en rahat giysiler olabilir. Bacaklarınız hâlâ şiş olabilir. İdrarınızı ya da dışkınızı kaçırabilir ve kontrol edemeyebilirsiniz. Kanama yoğunlaşırsa veya kan pıhtıla­rı gelirse doktorunuzu arayın.

Göğüslerinizde kırmızı çizgiler ya da sert noktalar olması bir problem oldu­ğunu gösterebilir.
Ateşiniz çıkarsa doktorunuzu arayın. Kendinizi yormayın; ev işleri konu­sunda düşünmeyin.
Nedensiz yere ağlamak, iç çekmek ve­ya gülmek normaldir. Arkadaşlarınızdan ve ailenizden kesin­likle yardım isteyin. Yandan bakıldığında hâlâ hamile gibi görünebilirsiniz.
Hâlâ hamilelikte aldığınız ekstra kilo­ların bir kısmını taşıyorsunuz.

Bebeğin doktorla ilk randevusunu ayarlayın.

Bebeği sigorta poliçenize eklettirin. Bir zaman sınırlaması olabilir, o yüz­den geciktirmeyin.
Önemli “bebek” belgelerini bir arada bulundurun, örneğin doğum sertifika­sı, aşı kaydı (bebeğin pediatra ilk gö­türdüğünüzde verilir) ve bebeğin sos­yal güvenlik kartı.
6 hafta sonraki doğum sonrası checkup randevunuzu alın.
Henüz başlamadıysanız günlük bakım düzenlemeleri için plan yapmaya baş­layın.
Size yardımcı olması ve kendisini işe yarar hissetmesi için eşinize bir iş ve­ya görev verin.

Evde 2. Hafta

Göğüsleriniz dolu (ister emzirin ister emzirmeyin) ve rahatsız edicidir. Basurlar hâlâ acır ama daha iyi olma­ları gerekir.
Şişme ve su tutmanın ortadan kalkmasıyla bazı giysilerinizi ve ayakkabıla­rınızı tekrar giyebilirsiniz. Bebeği beslemek daha kolay olacaktır. Öksürdüğünüzde, kahkaha attığınız­da, hapşırdığınızda veya ağır bir şey kaldırdığınızda dışkı ya da idrarınızı kaçırabilir ve kontrol edemeyebilir­siniz.
Büyük olasılıkla yorgunsunuz. Bebe­ğin bakımı çok fazla zaman ve enerji gerektirir.
Kötü kokulu veya sarı-yeşil renkli bir vajinal akıntı bir probleme işaret ede­bilir; bu aşamada azalmalıdır. Azalmazsa doktorunuzla görüşün.

Bebeğin yanına gitmeden önce biraz ağlamasına izin vermek uygundur. Neredeyse aşağıya baktığınızda ayak­larınızı görebilirsiniz (karnınız gittikçe küçülüyor).
Pediatr ile olan randevunuzda sormak istediğiniz her soruyu yazın. Sezaryen ameliyatı olduysanız veya tüplerinizi bağlattıysanız doktorla ran­devunuzu kaçırmayın; yaranızın kont­rol edilmesi gerekir. Günlüğünüze düşüncelerinizin ve duy­gularınızın birazını yazın.

Evde 3. Hafta

Kalçalarrnızın çevresindeki şişme ve ağrı azalıyor ama uzun süre oturmak hâlâ çok rahat vermeyebilir. Ellerdeki şişme azalır. Hamilelik döne­minde yüzüklerinizi çıkardıysanız on­ları tekrar takmayı deneyin. Bebek gece ile gündüz arasındaki farkı bilmez; bu yüzden sizin de uyku düze­niniz bozulur.

Bir yere gitmek için harcadığınız ha­zırlanma süresi, bebek doğduktan son­ra yaklaşık üç katına çıkar. Bacaklarınızda özellikle de baldırların arkasında kırmızı çizgiler, sert nokta­lar varsa doktorunuzu araym. Bu bir kan pıhtısı olabilir.

Bazı zamanlar mutsuz ve depresif his­sedebilirsiniz. Hatta ağlayabilirsiniz. Varisli damarlarınız olabilir, tıpkı an­nenizde olduğu gibi! Hamilelikten sonra iyileştikçe ve tekrar egzersiz yapmaya başladıkça daha iyi duruma gelirler.
Karnınızdaki deri, ayağa kalktığınızda hâlâ gergin görünür. Bebeğin pediatr ile olan ilk randevusu­na gidin. Büyük olasılıkla bebeğin aşı kaydını alacaksınız. Bunu, bebeğin di­ğer belgeleri ile birlikte düzenli bir ye­re koyun.

Bir sürü resim ve görüntü çekin! Bebe­ğin ne kadar çabuk değiştiğini ve bü­yüdüğünü görünce şaşıracaksınız. Eşinizi de olaya dahil edin. Bebeğin bakımına yardım etmesine izin verin. Ev işleri için yardımını isteyin. Bu noktaya kadar, 200′den fazla bebek bezi değiştirdiniz artık bir uzmansınız.

Evde 4. Hafta

Kaslar iyileşir ve artık daha çok iş ya­pabilirsiniz. Haberiniz olsun bir süre­dir kullanmadığınız kasları germek ya da incitmek kolaydır. İdrar ve dışkı kontrolü iyileşmeye başlar. Kegel egzersizleri yapmak işe yarar. Bebek, düzenli bir programa uyum sağlamanın işaretlerini gösterir. Daha önce yapması kolay işler, örne­ğin eğilmek veya ağır kaldırmak artık zor olabilir. İşleri yavaş yapın, hatta en kolay ev işlerinde bile kendinize uzun zaman verin.

Doğumdan sonraki ilk âdet periyodu­nuz herhangi bir anda olabilir. Emzirmiyorsanız ilk periyodunuz genellikle doğumdan 4—9 hafta sonra olur ama daha erken de olabilir. İdrarınızdaki kan, koyu veya bulanık idrar, idrarınızı yaparken şiddetli kramp veya ağrı idrar yolu enfeksiyo­nunun semptomları olabilir. Doktoru­nuzu arayın.
Yürüyüş ve hafif egzersiz yapıyordu­nuz ve kendinizi iyi hissettiriyordu. Devam edin!

6 hafta sonraki doğum sonrası rande­vunuzu kontrol edin. Aklınıza gelen her soruyu bir yere yazın. Eşinizle bir akşam dışarı çıkmak iyi bir fikirdir. Büyük ebeveynler, diğer aile üyeleri ve arkadaşlar bebeğe bakabi­lirler.
Bebeğinizle geçirdiğiniz zaman özel­dir. Yakında tekrar işe başlayacak ya da diğer aktivitelerle ilgileniyor olabi­lirsiniz.

Evde 5.Hafta

• Düzenli aktivitelere yeniden başladığı­nızda kaslarınızda ve sırtınızda ağrılar olabilir.
• Epizyotomi veya rektum bölgesinde zaman zaman dışkınızı yaparken ra­hatsızlık olabilir.
• İdrar torbası ve bağırsak kontrolü yeni­den sağlandı.
• Yeniden işe başlamak konusunda sa­bırsızlanıyor olabilirsiniz. Arkadaşla­rınızı ve yaptığınız işi özlemiş olabi­lirsiniz.
• İşe geri dönmek ve her dakikayı bebeğinizle geçirememek zor ola­bilir.
• Doğumdan sonra doğum kontrolü için plan yapın. Bir doğum kontrol yönte­mine karar verin ve başlamak için ha­zır olun.
• Bebek sonrası depresyon, tamamen or­tadan kalkmadıysa da daha iyi durum­dadır.
• İşe geri dönme konusunda biraz sinirli olabilirsiniz.
• Kıyafetler hâlâ rahat gelemeyebilir, ha­milelikten önce bol olsalar bile.
• Kendinize bu kiloları almanın 9 ay sürdüğünü hatırlatın. Hamilelikten önceki görünümünüze dönmeniz biraz zaman alacak.
• İşe yeniden başlamak planlama ge­rektirir. “İşe geri dönüş” programı­nızı etkili kılmak için şimdiden baş­layın.
Günlük bakım, çocuk bakımı, bakıcılık ve diğer şeyler yakında yerine oturma­lıdır. Aile ve arkadaşlar önemli etmen­ler olabilirler.
• 6 hafta sonraki check up sırasında pelvik muayene genellikle tahmin ettiği­niz kadar kötü olmaz.
• Bebeğin doğumundan beri 6 haftada rahminiz bir karpuz büyüklüğünden yumruk büyüklüğüne kadar küçüldü; artık yaklaşık 60 gram.
• Doğumdan 6 hafta sonraki randevu­nuzda birkaç önemli konuyu tartışın, örneğin doğum kontrol, mevcut aktivite seviyeniz, sınırlamalar ve gelecek­teki hamilelikler.
• Doğum uzmanınızın ofisindeki kişiler büyük olasılıkla size yardımcı oldular. Onlara teşekkür edin ve onlara soru sormak için arayıp arayamayacağınızı sorun.
• Hâlâ bebek sonrası depresyon yaşıyor­sanız veya her gün depresif hissedi­yorsanız doktorunuza söyleyin.
• Kanamanız varsa ya da kötü kokulu bir akıntınız varsa doktorunuza söyleyin.
• Bacaklarınızda ağrı veya şişlik varsa ya da göğüsleriniz kırmızı ve hassassa, bunu doktora bildirin.
• Sorular sorun; bir liste yapın.

Bazı iyi sorular:

- Doğum kontrolü İçin seçeneklerim nelerdir?
- Egzersiz veya cinsel ilişki açısından sınırlama var mı?
- Tekrar hamile kalmaya karar verir­sem bu hamilelik ve doğum konusunda bilmem gereken bir sey var mı ?

Eğer bebeği de doğum sonrası check-up kontrolüne yanınızda götürürse­niz yanınıza gerekli malzeme­leri alın. Beklemek zorunda kalabi­lirsiniz.
Yakında işe başlayacaksanız, çocuk bakımı düzenlemelerini iki kez kont­rol edin.
Eşinizi mümkün olduğunca olaya dahil etmeye çalışın.
Günlüğünüze düşüncelerinizi ve işle­rinizi yazmaya devam edin. Eşinizi de aynı şeyi yapması için teşvik edin.

Hastanede

Kaslar doğum süreci ve doğumda sarf edilen çabadan dolayı ağrır. Kalçalarınız ağrır ve şişer. Ayrıca epizyotomi olduysa acıyabilir.

Sezaryen ameliyatı olduysanız veya tüplerinizi bağlattıysanız yaranız ra­hatsızlık verebilir.

Gerekli olduğunda hemşireyi çağırma düğmesini kullanın! Bebekle duygusal bağ kurmak amacıy­la kendiniz ve eşiniz için farklı yollar deneyin.

Kollarınızdaki mucizeyi beslemek (memeyle ya da biberonla) biraz kor­kutucu olabilir ama yakında bu işi bir profesyonelmiş gibi yapacaksı­nız!

Ağır kanama veya vajinadan büyük kan pıhtılarının gelmesi bir probleme işaret edebilir.

Yüksek veya düşük kan basıncı daha fazla test yapmak için bir neden ola­bilir.

Ağrı ilaçla hafıflemelidir. Eğer hafifle­mezse hemşireye söyleyin. 38°C’nin üzerindeki ateş endişe nedeni olabilir.
Ağlamanız ya da duygusal davran­manız normaldir.

Bebeğe sosyal güvenlik numarası ala­bilmek için gerekli belgeleri isteyin. Belgeleri doldurun ve gönderildiğin­den emin olun.

Dinlenmeye çalışın. Telefonunuzun kapatılması ve ziyaretçilerin sınırlan­masını isteyin.

Bebeğin doğumuyla 5-7,5 kilo vermiş olsanız bile geri kalan kiloları verme­niz biraz zaman alacak. Enerjinizi yüksek tutmak için ve emziriyorsanız süt üretimi için iyi beslenin. Doğum süreci, doğum ve bebekle ge­çirdiğiniz ilk birkaç saatle ilgili düşün­ce ve duygularınızı yazın. Eşinizi de aynısını yapması için teşvik edin. Bebek bakımı konusunda hastanedeki videoları izleyin. Personelden açıkla­ma veya yardım isteyin.

Pediatrınızın ismini, adresini ve tele­fon numarasını alın. Sorular sorun ve hastanedeki hemşire­lerden ve personelden yardım alın. Eşinizden, size hastane odasının dışın­da bir yürüyüşe çıkarmasını isteyin. Bir aile olarak duygusal bağ kurmanız için kendinize, eşinize ve bebeğinize zaman ayırın.

Doğum sürecinin üç belirli aşaması vardır. İlk aşamasında rahminiz yeterli bir yoğunluk, süre ve sıklıkla rahim ağzı incelmesine ve genişlemesine neden ola­cak şekilde kasılır. İlk aşama rahim ağzı tamamen genişlediğinde (genellikle 10 cm) ve bebeğin başının geçmesine yete­cek kadar açıldığında sona erer.

İkinci aşama rahim ağzının tamamen 10 cm genişlediğinde başlar. Rahim ağzı tam açıldığında ıkınma başlar. Ikınma, 1-2 saat (ilk veya ikinci bebekse) ila bir­kaç dakika (deneyimli bir annede) ara­sında olabilir. Bu aşama bebeğin doğu­muyla sona erer.

Üçüncü aşama bebeğin doğumundan sonra başlar. Cenini çevreleyen plasen­tanın ve zarların gelmesiyle son bulur. Bebeğin ve plasentanın doğumu ve epizyotomi (eğer yapıldıysa) tedavisi genel­likle 20 ila 30 dakika sürer.

Doğumun ardından siz ve bebeğiniz muayene edilirsiniz. Bu süre içinde, bebe­ğinizi sonunda görebilir ve kucağınıza alabilirsiniz; hatta bebeği emzirebilirsiniz.

Hastanede veya bir doğum merkezin­de doğum yapmanıza bağlı olarak do­ğum sürecini geçirdiğiniz odada doğum yapabilirsiniz ya da yakındaki bir do­ğum odasına götürebilirsiniz. Doğum­dan sonra kısa bir süre için iyileşme oda­sına gidersiniz daha sonra eve gitmeye hazır olana dek bir hastane odasında ka­lırsınız.

Büyük bir olasılıkla, komplikasyonlarınız yoksa, doğumdan sonra hastanede 24 ila 28 saat kalırsınız. Herhangi bir komplikasyonunuz varsa siz ve doktoru­nuz sizin için en iyisinin ne olduğuna karar verecektir.

~ Doğduktan Sonra Bebeğinize Ne Olur?

Bebeğiniz doğduğunda, doktorlar gö­bek kordonuna düğüm atar ve keserler ve bebeğin ağzı ve boğazı temizlenir. Daha sonra bebek genellikle ilk değer lendirme ve muayene için bir hemşire ya da pediatra verilir. Apgar skorları 1 ve 5 dakikalık aralıklar­la kaydedilir. Bebeğe bir kimlik bantı ta­kılır, böylece bebek odasında karışıklık olmaz.

Doğumdan hemen sonra bebeği sıcak tutmak önemlidir. Bunu yapmak için, hemşire bebeği kurular ve sıcak battani­yelerle sarar. Bu bebek kucağınızda da olsa ya da bir hemşire veya doktor tara­fından muayene ediliyor olsa da yapılır.

Doğum süreciniz zor geçtiyse bebeğin daha detaylı muayene edilmesi gerekir. Bebeğin rahatı ve sağlığı en önemli şey­lerdir. Bebeğinizi kucağınıza alacak ve emzireceksiniz ama eğer bebeğiniz ne­fes problemleri yaşıyorsa ve özel dikka­te ihtiyacı varsa, örneğin monitörler, bu noktada hemen değerlendirme en uygun prosedürdür.

Bebeğiniz bir hemşire ve eşiniz ya da doğum sürecindeki yardımcınız ile be­bek odasına götürülür. Bebek odasında, bebeğin kilosu ve boyu ölçülür ve ayak izi (birçok yerde) alınır. Enfeksiyonu ön­lemek için gözlerine damla damlatılır. Bebeğin kan pıhtılaşması faktörüne yar­dımcı olması fçin bir K vitamini iğnesi yapılır. Bebeğiniz, talep ederseniz hepatit aşısı olabilir. Daha sonra bebek 30 da­kika ila 2 saat arasında ısıtılmış bir beşi­ğe koyulur. Bu süre bebeğin durumuna göre değişir.

Herhangi bir problem ya da durum or­taya çıkarsa pediatrınıza hemen haber verilir. Aksi takdirde doğum bittikten ya­kın bir süre sonra kendisine haber verilir ve 24 saat için bebeğe fiziksel bir mu­ayene yapılır.

Bebeğinizin Apgar Skoru: Bir be­bek doğduktan sonra doğumun ardın­dan 1. dakikada ve 5. dakikada muayene edilir ve değerlendirilir. Değerlen­dirme sistemi Apgar skoru olarak isim­lendirilir. Bu puanlama sistemi yenidoğan bebeğin genel sağlığını değerlen­dirme yöntemidir.

Genelde, puan ne kadar yüksek olursa bebeğin durumu da o kadar iyi olur. Be­beğin beş bölgesine puan verilir. Her bir bölge 0,1 veya 2 olarak puanlandırılır; 2 her bir bölge için en yüksek skordur. En tüksek toplam skor 10′dur. Puan verilen bölgeler aşağıda belirtilmektedir.

Bebeğin Kalp Hızı: Kalp hızı yoksa 0 puanı verilir. Eğer yavaşsa, dakikada (bpm) 100 atıştan yavaşsa 1 puan verilir. Eğer dakikada 100 atıştan fazlaysa 2 pu­an verilir.

Bebeğin Solunum Çabası: Solunum çabası bebeğin nefes alma gayretini gös­terir. Bebek nefes almıyorsa puan 0 olur. Nefes yavaş ve düzensizse puan l’dir. Bebek ağlıyorsa ve iyi nefes alıyorsa pu­an 2′dir.

Bebeğin Kas Gücü: Kas gücü bebeğin hareketini değerlendirir. Eğer kollar ve bacaklar gevşek ve güçsüzse puan 0, eğer biraz hareket gözleniyorsa ve kollar ve bacaklar biraz kıvrılmışsa puan 1, eğer bebek aktif ve hareketliyse puan 2′dir.

Bebeğin Refleks Duyarlılığı: Refleks duyarlılığı eğer bebek uyarıcıya tepki vermiyorsa, örneğin sırtını veya kolları­nı ovmaya, puan O’dır. Eğer bebek uya­rıldığında az bir hareket veya yüzünü buruşturma varsa puan l’dir. Çok hare­ketli tepkiler veren bir bebeğe 2 puan verilir.

Bebeğin Rengi: Bebeğin rengi, eğer mavi ya da solgunsa 0 puan verilir. Vü­cudu pembe ve kolları ve bacakları maviyse 1 puan verilir. Tamamen pembe renkli bir bebeğe ise 2 puan verilir.

Mükemmel skor olan 10 nadir görülür. Birçok bebek normal, sağlıklı bir do­ğumda 7,8 veya 9 puan alır. Düşük 1, da­kika Apgar skoru olan bir bebeğin yeni­den canlandırılması gerekebilir. Bunun anlamı, bir pediatr ya da hemşirenin, be­beği nefes alması ve iyileşmesi için uyarmasının gerektiğidir. Çoğu vakada, 5. dakikadaki Apgar skoru, bebek daha aktif olduğu için ve rahmin dışındaki or­tama daha çok alıştığı için 1. dakika pu­anlarından yüksek olur.

Kadınların % 80′i “bebek depresyo­nu” yaşar. Genellikle bebek doğduktan sonra 2 gün ve 2 hafta arasında ortaya çıkar. Bebek depresyonları geçicidir ve çoğu zaman başladıkları kadar çabuk biterler.

Ancak, doğum sonrası depresyonun semptomları doğumdan sonra birkaç ay geçene kadar belirmeyebilir. Kadın tek­rar âdet görmeye başlayınca ve hor­monsal değişimler yaşarken ortaya çı­kabilir.

Doğum sonrası gerginlik sendromu kendi kendine çözümlenebilir ama bir yıl kadar uzun sürebilir. Daha ciddi problemlerde tedavi semptomları bir haftada hafifletebilir ve gelişme 6 ila 8 ay içinde belirgin olmalıdır. Çoğunlukla, tam iyileşme için ilaç tedavisi gerekir.

- Depresyonun Farklı Dereceleri. Do­ğum sonrası gerginliğin en hafif şekli bebek depresyonudur. Bu durum sadece birkaç hafta sürer ve semptomlar kötüye gitmez.

Doğum sonrası gerginliğin daha ciddi bir versiyonu doğum sonrası depres­yondur (PPD). Yeni annelerin yaklaşık % 10′unu etkiler. Bebek depresyonu ile doğum sonrası depresyon arasındaki fark semptomların sıklığı, yoğunluğu ve süresi ile ilgilidir. PDD doğumdan sonra 2 hafta ila 1 yılda ortaya çıkar. Bir annede sinir, karmaşa, panik ve umutsuzluk duyguları olabilir. Yeme ve uyuma düzenlerinde değişimler yaşaya­bilir. Bebeğini incitmekten ya da delir­meye başladığını hissetmekten korkar. Anksiyete PPD’nin majör semptomla­rından biridir.

Doğum sonrası gerginliğin en ciddi şekli doğum sonrası psikozdur. Kadın halüsinasyonlar görebilir, intiharı düşü­nebilir ve bebeğe zarar vermek isteyebi­lir. Doğum sonrası psikoz gelişen kadın­ların çoğu, doğumla İlgili olmayan iki kutuplu ruhsal bozukluk işaretleri göste­rirler. Endişeleniyorsanız bu konuyu doktorunuzla tartışın.

Doğumdan sonra, doğum sonrası ger­ginliğin bir türünü yaşadığınızı düşünü­yorsanız doktorunuzla iletişim kurun. Her doğum sonrası reaksiyon, hafif ya da şiddetli olsun, genellikle geçici ve te­davi edilebilir.
Ayrıca, anneliğin 2. haftasında do­ğumdan hemen sonraki kadar bitkinseniz doğum sonrası depresyon gelişmesi riski altındasınız demektir.

Kendinizi son derece yorgun hisset­mek normaldir, özellikle doğum süreci ve doğumun zorluğundan ve yeni bir an­ne olmanın getirdiği talepleri karşılama­ya çalıştıktan sonra. Ancak, Eğer yor­gunluğunuz 2 hafta içinde iyiye gitmez­se doktorunuzla görüşün.

- Doğum Sonrası Gerginlik Sendromunun Nedenleri. Yeni bir anne birçok dü­zenleme yapmalı ve kendisinden bekle­nen pek çok talebi karşılamalıdır. Bu du­rumlardan biri ya da ikisi birden gerginli­ğe neden olabilir. Doğum sonrası gergin­liğe neyin sebep olduğundan emin deği­liz; her kadın bu durumu yaşamaz. Bir ka­dının hormonsal değişimlere karşı kişisel duyarlılığının nedenlerin bir bölümünü oluşturabileceğini düşünüyoruz; doğum­dan sonra östrojen ve progesteron hor­monlarındaki azalma doğum sonrası ger­ginlik sendromuna katkıda bulunabilir.

Olası diğer etmenler; ailedeki depres­yon geçmişi, doğumdan sonra aile deste­ğinin olmayışı, yalnızlık ve kronik yor­gunluktur. Ayrıca doğum sonrası gergin­lik sendromuna karşı yüksek risk altında olabilirsiniz, eğer:

• Anneniz ya da kız kardeşiniz bu prob­lemi yaşamışsa  aile içinde görül­mektedir.
• Daha önceki hamileliğinizden sonra PPD yaşamışsanız  yeniden aynı prob­lemi yaşama riskiniz vardır.
• Bu hamilelik için kısırlık tedavisi gör­düyseniz hormon değişimleri daha ciddi boyutta olabilir.
• Hamilelikten önce aşırı PMS yaşadıysanız hormonsal dengesizlikler do­ğumdan sonra artabilir.
• Kişisel olarak depresyon geçmişiniz varsa.
• Yakın zamanlarda yaşamınızda önemli değişiklikler olduysa bunun sonucu olarak hormonsal bir düşüş yaşayabi­lirsiniz.

- Bebek Sonrası Depresyonun Üste­sinden Gelme. Bebek sonrası depresyo­nun üstesinden gelmek için yapabileceğiniz en önemli şeylerden biri iyi bir destek sisteminizin olmasıdır. Aile üye­lerinizden ve arkadaşlarınızdan yardım isteyin. Annenizden veya eşinizin anne­sinden bir süre sizinle birlikte kalmaları­nı isteyin.

Eşinizden, işinden bir süre için izin almasını isteyin ya da her gün gelip yardımcı olacak birini işe alın.
Semptomları hafifletmek için yapabi­leceğiniz başka şeyler de var. Aşağıdakilerden herhangi birini ya da hepsini de­neyebilirsiniz.

• Bebeğiniz uyurken dinlenin.
• Aynı durumda olan başka anneleri bu­lun; duygularınızı ve deneyimlerinizi paylaşmak size yardımcı olur.
• Mükemmel olmaya çalışmayın.
• Kendinizi şımartın.
• Her gün ılımlı biçimde egzersiz yapın.
• İyi beslenin ve bol sıvı alın.
• Her gün dışarı çıkın.

Eğer yukarıdaki adımlar sizde olumlu sonuçlar vermezse geçici olarak antidepresan kullanma konusunda doktorunuza danışın. Doğum sonrası depresyon yaşa­yan kadınların hemen hemen % 85′i 1 yıla kadar ilaç tedavisi görür.

- PPDS’nin Daha Ciddi Türlerinin Üs­tesinden Gelmek. Bebek depresyonunun göreceli olarak hafif semptomlarının ya­nında doğum sonrası gerginlik sendromu iki şekilde belli olabilir. Bazı kadınlar haf­talar veya aylarca süren akut depresyon yaşarlar; uyuyamazlar ya da yemek yiye­mezler, kendilerini değersiz ve yalnız his­sederler, mutsuzdurlar ve sık sık ağlarlar. Bazı kadınlar ise, son derece heyecanlı, huzursuz ve telaşlı olurlar. Kalp hızları ar­tar. Bazı şanssız kadınlar ise aynı dönemde her iki semptom grubunu birden yaşarlar.

Eğer bu semptomlardan herhangi birini yaşarsanız hemen doktorunuzu arayın. Bü­yük olasılıkla sizinle ofisinde görüşecek ve bir ilaç tedavisi verecektir. Bunu kendiniz ve aileniz için mutlaka uygulayın.

Bebeğin bakımıyla ilgilenecek doktor­la doğumdan önce tanışmak iyidir. Birçok pediatr bunu olumlu karşılar. Bu, si­zin ve eşiniz için önemli olan konuları yeni doktorunuzla konuşmak için iyi bir fırsat verir.

İlk randevu önemlidir, o yüzden eşi­nizden sizinle birlikte gelmesini isteyin. Randevunuz, her ikiniz için de bebeğini­zin bakımı hakkındaki endişe ve sorula­rınızı tartışmak ve yararlı öneriler almak için ideal bir zamandır. Ayrıca doktorun felsefesini tartışabilir, çalışma saatlerini ve telefonla danışma kapsamını öğrene­bilir ve bu doktordan neleri bekleyebile­ceğinizi netleştirebilirsiniz.

Bebeğiniz doğduğunda pediatra hasta­neye gelebilmesi ve bebeği kontrol etme­si için haber verilir. Doğumdan önce bir pediatr seçmek bebeğinizin hastaneye sonraki ziyaretlerde ve doktorun ofisinde bebeğin aynı doktoru görmesini sağlar.

Bir Pediatra Sorulması Gereken So­rular

Aşağıdaki sorular pediatrınızla yararlı bir diyalog oluşturmanıza yardım edebilir. Büyük olasılıkla başka soruları­nız da vardır.

• Nitelikleriniz ve eğitiminiz nedir?
• Kurul sertifikanız var mı? Yoksa ya­kında alacak mısınız?
• Hangi hastanelerle birlikte çalışıyor­sunuz?
• Doğum yapacağım hastanede ayrıca­lıklarınız var mı?
• Yenidoğan muayenesi yapacak mısınız?
• Eğer bir oğlum olursa (yaptırmak ister­sek) sünnet yapabilir misiniz?
• Düzenli ofis randevuları ve acil du­rumlar için durumunuz nedir?
• Tipik bir ofis randevusu ne kadar sürer?
• Ofis saatleriniz bizim iş programları­mıza uygun mu?
• Çok hasta bir çocuğu aynı gün içinde muayene edebilir mi?
• Acil bir durumda ya da ofis saatleri dı­şında size nasıl ulaşabiliriz?
• Siz orada yoksanız kim yanıt verir?
• Telefonları aynı gün yanıtlar mısınız?
• Her ikisi de ev dışında çalışan anne ba­balara ne gibi tavsiyeleriniz var?
• Koruyucu, geliştirici ve davranışsal konularla ilgilenir misiniz?
• Sağlıklı bebek ve hasta bebek bakı­mıyla ilgili yazılı direktifler verir mîsiniz?
• Emzirmek isteyen kadınların çabaları­nı destekler misiniz?
• Ücretleriniz ne kadar?
• Bizi gönderebileceğiniz, evimize en yakın acil bölüm veya acil bakım mer­kezi neresidir?

Randevunuzu Değerlendirme

Bazı konular ancak randevudan sonraki hislerinizi analiz ederek çözülebilir. Aşağı­da pediatra gittikten sonra siz ve eşini­zin tartışmak isteyebileceği konular vardır.

• Doktorun düşünceleri ve tavırları bize uygun mu, örneğin antibiyotik ve di­ğer ilaçları kullanması, çocuk yetiştir­me uygulamaları ve ilgili dini inanış­ları gibi?
• Doktor bizi dinledi mi?
• Gerçekten endişelerimizle ilgilendi mi?
• Yanmda rahat hissedebileceğimiz bir kişi mi?
• Ofisi rahat, temiz ve aydınlık mı?
• Ofis çalışanları samimi, dürüst ve ko­lay iletişim kurulacak insanlar mı?

Doğmadan önce bebeğinizin bakımı için birilerini seçerek, bu önemli görevi kimin alacağına karar verirken rol alabi- lirsiniz. Eğer seçmezseniz, bebeğinizin doğumunu yaptıran doktor veya hastane personeli birini seçecektir. Birilerini ön­ceden seçmek için bir diğer neden bebe­ğinizin komplikasyonları olursa en azın­dan onu tedavi edecek kişiyle tanışmış olursunuz.

Hastane için valiz hazırlamak gözünü­zü korkutabilir. Çok erken valiz hazırla­mak ve valizinizin size bakmasını iste­mezsiniz. Ama son dakikaya kadar bek­lememelisiniz, önemli olan bir şeyi unutma riskini almamış olursunuz.
Doğum yapacağınız tarihten 3-4 hafta önce valiz hazırlamak iyi bir fikirdir. Doğum sürecinde ihtiyacınız olabilecek eşyaları, doğumdan sonra bebeğinizin İhtiyacı olanları ve hastanede gerekli olacak kişisel eşyalarınızı alın.

Düşünülmesi gereken birçok şey var ama aşağıdaki liste hemen hemen ihtiya­cınız olan her şeyi kapsayabilir:

• Doldurulmuş sigorta veya kayıt form­ları ve sigorta kartı
• Doğum odasında giymek için kalın çoraplar
• Odak noktası olarak kullanacağınız bir eşya
• Doğum süreci için 1 tane pamuklu ge­celik veya tişört
• Doğum sürecinde kullanmak için du­dak kremi, lolipop ya da meyveli şe­kerler
• Doğum sürecinde kullanmak İçin eğ­lenceli şeyler, örneğin kitap ya da der­giler
• Ağız spreyi
• Doğum sürecinden sonrası için 1 ya da 2 tane gecelik (emzirecekseniz bir em­zirme geceliği getirin)
• Lastik tabanlı terlikler
• Koridorlarda yürümek için uzun bir sabahlık
• 2 tane sutyen (emzirecekseniz emzir­me sutyenleri ve pedleri)
• 3 çift külot
• Tuvalet eşyalarınız; fırça, tarak, diş fırçası, diş macunu, sabun, şampuan, bakım kremi
• Uzun saçlıysanız saç bandı ya da atkuyruğu yapmak için toka
• Eve giderken giymek için geniş kıya­fetler
• Hijyenik pedler, hastane vermediği durumda
• Gözlük, lens takıyorsanız (doğum sü­recinde lens takamazsınız)

Ayrıca doğumdan sonra yemek için bir iki tane meyve getirmelisiniz. Bunları çok erken paketlemeyin!
Hastane çantanıza size doğum sırasın­da yardımcı olacak eşiniz için de bazı şeyler eklemek iyi bir fikirdir.

Aşağıda­kileri ekleyebilirsiniz:

• Saniye ibresi olan bir saat
• Doğum sürecinde size masaj yapmak için talk pudrası ya da mısır nişastası
• Doğum sürecinde sırtınızın alt kısmı­na masaj yapmak için bir boya rulosu ya da bir tenis topu
• Doğum sürecinde çalmak için teyp ve­ya CD’ler ve CD çalar veya bir radyo
• Telefon numaralarının listesi ve uzun mesafe telefon kartı
• Telefon ve yiyecek makineleri için bo­zuk para
• Eşiniz için atıştıracak bir şeyler.

Hastane büyük bir olasılıkla bebeğiniz için ihtiyacınız olanların çoğunu karşıla­yacaktır, ama birkaç şey almalısınız:

• Eve giderken giymesi için kıyafet; bir atlet, bebek tulumu, dış giyim kıyafet­leri (hava soğuksa bir de şapka)
• Bir çift bebek battaniyesi
• Bebek bezi, eğer hastane bunları sağ­lamıyorsa

Bebeğinizi eve götüreceğiniz onaylı bir bebek koltuğu mutlaka alın. Bebeği­nizi ilk kez arabaya bindirdiğinizde onu bebek koltuğunda götürmek çok önemli­dir!

Eğer hoşunuza giden bir yer bulursa­nız, en yakın zamanda kayıt yaptırın; bir yedek liste olabilir. Sonradan daha uy­gun bîr yer bulursanız her zaman fikrini­zi değiştirebilirsiniz.

Bebeğiniz için hangi çocuk bakım tü­rünün en iyisi olduğuna karar vermek zor bir görev olabilir. Siz ve eşiniz bebe­ğiniz için istediğiniz bakım türünü se­çerken birçok karar almalısınız. Bunu yapmanın en iyi yolu, başlamadan önce seçeneklerinizi bilmektir.

Aileniz için hangi bakım yerinin en iyisi olduğuna karar vermeden önce ihti­yaçlarınızı ve çocuğunuzun ihtiyaçlarını kontrol etmelisiniz.

Çocuk bakımı için seçenekleriniz aşağıdakileri içerir:

• Sizin evinizde aile üyelerinden biri veya akraba olmayan biri tarafından
• Bakıcının evinde bakım
• Bir çocuk bakımı merkezi

Evde Bakım

Bir akraba ya da akraba olmayan biri tarafından gerçekleştirile­cek evde bakım yöntemini seçebilirsi­niz. Biri çocuğunuza bakmak için evini­ze geldiğinde sizin için oldukça kolaylık sağlar. Sabah çıkmadan önce bebeği ha­zırlamak zorunda kalmazsınız ve hiçbir zaman kötü havada bebeğinizi dışarı çı­karmak zorunda değilsinizdir. Ayrıca be­beğinizi sabahları bırakmak ve akşamla­rı almak zorunda olmazsanız zaman ka­zanmış olursunuz.

Bakıcı bir akraba olmadığı zaman, bi­rini evinizde çalışması İçin tutmak çok pahalı olabilir. Ayrıca, tanımadığınız bi­rini evinize gelmesi ve çocuğunuza bak­ması için kiralamış olursunuz. Bu du­rumda referanslarla ilgili soruları sorar­ken ve onları incelerken çok dikkatli ol­malısınız.

Bakıcının Evinde Bakım

Çocuğunu­zu başkasının evine götürmeye karar ve­rebilirsiniz. Eve benzeyen bir ortam ço­cuğun daha rahat hissetmesini sağlaya­bilir. Ancak, bakıcı evleri her zaman de­netim altında değildir, o yüzden her bir yeri dikkatle incelemelisiniz.

Çocuk Bakım Merkezleri

Çocuk ba­kım merkezi, birçok çocuğun daha geniş bir yerde bakıldığı bir ortamdır. Merkez­lerin imkânları ve sağladıkları aktiviteler, her bir çocukla ilgilenme oranı, grup sayıları ve çocuk bakım felsefeleri bü­yük ölçüde değişir.

Bazı çocuk bakım merkezleri bebekle­ri kabul etmez. Bebeklerin özel ihtiyaçları vardır; seçtiğiniz yerin bu ihtiyaçları karşıladığından emin olun.

Çocuk Bakımının Maliyeti

Bebeği­niz için bakım sağlamak size çok mas­raf çıkarabilir. Sıradışı olan bir durum­dan bahsetmiyoruz. Evinizde normal bir bakımdan, başkasının evinde veya günlük bakım merkezindeki bakımdan söz ediyoruz.

Önceden hazırlıklı olun; çocuk bakım masrafları ülkenin birçok yerinde olduk­ça yüksek olabilir.