Gebelik son derece doğal bir süreçtir.

Bazı kadınlarda gebelik öncesinde bazı kadınların vücuttaki hastalıkları ya da gebelik sırasında görülen sorunlar, gebeliğin risklerini de beraberinde getirir.

Böyle riskli gebelikler diğer gebeliklere nazaran yakından takip edilir.

Riskli gebelik sınıfina alınan bazı durumlar şunlardır:

-Gebelik diyabeti (şeker hastalığı)

-Gebelik zehirlenmesi (preklampsi, eklampsi)

-Yüksek tansiyon ve gebelik

-Gebelik kanamaları

-Gebelikte kan hastalıkları

-Gebelerde kalp, böbrek, sinir hastalıkları

-Rahim içinde, bebekte gelişme geriliği

-Suların erken gelmesi

-Erken doğum tehdidi

-Bebeğin suyunun normalden az veya fazla olması

-Çoğul gebelikler

Siz en iyisi sabah bulantıları için bir acil durum çantası edinip yanınızda taşımaya özen gösterin.

Bazı anne adayları gün içerisinde de mide bulantısı ve kusmalardan şikayetçi olabilir. Böyle şikayetler için acil durum çantası son derece kullanışlı olacaktır.

Edindiğiniz çantada; şeffaf, plastik ve deliksiz market poşetleri, ağız ve yüz temizliği için bolca peçete ve ıslak mendil, ağzınızı çalkalamak için küçük bir şişe su, küçük bir diş fırçası ve diş macunu ile ağız spreyi ve nefes açıcı bulundurabilirsiniz.

Gebeliğin ilk bir kaç ayında oluşan ve gebelik yan etkileri olarak adlandırılan bu geçici durumlar için hazırladığınız acil durum çantası, nerede olursanız olun kendinizi daha rahat hissetmenizi sağlayacaktır.

Ayrıca meyve aromalı çeşitli lolipop şekerler mide bulantısı ve kusma şikayetlerinizi azaltmaya yardımcı olabilir.

Gebelik döneminde karşılaşılan barsak tıkanıklığının önemli orandaki sebebi adezyon denilen daha önceden geçirilmiş operasyon sonucu karın içi yapışıklıklardır. Örneğin apandisit ameliyatı sonrası hastaların yüzde otuzsekiz gibi oranında yapışıklık görülebilmektedir. Yine fıtıklar da barsak tıkanıklığına sebep olmaktadır. Gebelikte ise bu oran daha düşüktür ve rahimin büyüyerek barsakları kasık bölgelerinden yukarı iteklemesi sonucu meydana gelmektedir.

Gebelikte barsak tıkanması genellikle ilk gebeliklerde görülür. Gebelik ilerledikçe dört ve beşinci aylar ile sekiz ve dokuzuncu aylarda doğum esnasında ve sonrasında ortaya çıkar. Hamileliğin ilk aylarında görülen bulantı ve kusmanın son aylarda ortaya çıkması halinde anne gözlem altında bulundurulup durumun incelenmesi gerekir. Kabızlık normal olarak karşılansa da dışkılamanın olmaması araştırılmalıdır. Gaz şikayeti ile birlikte kabızlık sorunları olduğunda derhal doktora başvurmak gerekir.

Sigara içen anne adaylarının gebelik planlamadan önce sigara kullanımından vazgeçmesi gerekiyor. Sigara dış gebelik oluşumunda etken olması sebebiyle uzmanlar sigara kullanımının dış gebelik oluşumuna zemin hazırladığından sakıncalara dikkat çekiyor.

Yıllar öncesinde dış gebelik iç kanama sebepleriyle annenin ölümü ile sonuçlanıyordu, günümüzde ise dış gebelikte artışlar gözlemleniyor. Yüzde iki gibi bir oranla dış gebeliğe rastlanırken yaklaşık otuz yıl içerisinde bu oranın dört-beş kat arttığı görülüyor.

Sigara içilmesi yanında tüplerde oluşan iltihabi hastalıklarda dış gebelik riskini artıyor. Teşhisin gecikmesi halinde ölümle sonuçlanabiliyor.

Normalde döllenme tüplerde gerçekleşir ve döllenen yumurta diğer tabirle embriyo rahim içine ilerleyerek gebeliği oluşturur. Eğer embriyonun ilerlemesini önleyecek durum mevcut ise dış gebelik riski artıyor.

Bu anlamda gebeliğin oluşumu ile birlikte doktor kontrolleri ihmal edilmemeli ve olağan dışı durum tesbit edildiğinde müdahale ile hayati risklerin engellenebildiği belirtiliyor.

Ellerinizdeki uyuşukluk parmaklarınızda özellikle baş parmak, işaret parmağı, orta parmak tamamen ve yüzük parmağının da yarısında oluyorsa bu muhtemelen “karpal tünel” sendromu olarak adlandırılabilir. Bu sendrom genellikle et kesme, daktilo yazma, piyano çalma gibi eylemlerde bulunanlarda oluştuğu gibi gebelikte de anne adaylarında görülebilir.

Gebelik döneminde parmakların duyusunu sağlayan sinirin geçtiği bilekte şişkinlik olur, sinire baskı yaptığından sızlama, uyuşma, yanma ve ağrı neden olur. El ve bilek etkilendiği gibi kolda da ağrı hissedilebilir. Gebelikte sıvı birikmesi ile şişme sonucu gelişen bu türden belirtiler geceleri şiddetlenerek daha çok rahatsızlık verir.

Geceleri şikayetler şiddetleneceğinden mümkün olduğunca yatış pozisyonuna özen göstermek gerekiyor, ellerin üzerine yatmamak gerekiyor. Gece uyuşukluk olduğunda kollarınızı yanınıza serbestçe bırakmalı hatta güçlü olarak salladığınızda şikayetlerinizi hafifletebilirsiniz.

Bu yöntemin faydası olmuyorsa doktorunuza danışmalısınız. Genelde gebelikte kortizonlu ilaçlar ya da kortizonsuz antienflamatuar ilaçların kullanımı önerilmediğinden akupunktur yöntemini uygulayanlar vardır. Bir kısmında ise B6 vitaminleri ve bileklik kullanımı etkili olmaktadır. Şikayetler doğum sonrasında da devam ediyorsa küçük bir operasyon önerilebilir.

Bu dönemlerde sık karşılaşılan sağlık sorunlarından birisi de kansızlık ve beraberinde kalp çarpıntısıdır.

Gebelik ile annenin vücudu yeni oluşum koşullarına uyum sürecinde vücutta bazı değişimler meydana gelir. Bu değişimler sayesinde anne adayındaki gizli hastalıklar da ortaya çıkar.

Gebeliğin kalp üzerinde belirgin bir yükü vardır ve anne adaylarının düşük oranda da olsa bir kısmında gizli kalp hastalığı ortaya çıkması olasıdır.

Gebelikle birlikte bedendeki değişimler yanında annede psikolojik değişimler de söz konusudur.

Yorgunluk, çay ve kahve tüketiminin fazla olması da hassasiyeti artıracağından anne strese daha yatkındır ve bunlar da kalp çarpıntısını artırır.

Gelişen çarpıntı, göğüs kafesinde kuşun kanat çırpması şeklinde tarif edilebilir. Böyle anlarda anne, göz kürelerine elleri ile hafif basınç uygulayarak rahatlayabilir. Yüzünü soğuk su ile yıkaması ve dinlenmesi de çarpıntıyı giderebilir.

Bunların dışında çarpıntı kansızlık işareti de olabilir.

Gebelikte kan artışı olduğundan kan yapımı için vücudun demir ihtiyacında artış görülür. Uzman kontrolünde demir takviyeleri ile bu ihtiyaç karşılanabilir.

Gebeliğin sebep olduğu önemli değişikliklerden biri de kardiyak sistemde de meydana gelir. Anne adayının vücudunda yaşanan değişiklikler kan hacminde, kalp yükünde, kalp hızında artışın meydana gelmesi olarak özetlenebilir.

Günümüze değin kalp hastalığı olduğu bilinen kadınların hamile kalmaması ve doğum yapmaması tavsiye edilirdi. Yalnız günümüzde kalp hastalığı olan kadınların sağlıklı bir gebelik dönemi geçirmeleri ve problemsiz bir doğum atlatmaları artık mümkün.

Herhangi bir kalp hastalığına sahip kadınların gebelik öncesi mutlaka bir kardiyolog ve kadın doğum uzmanından fikir almaları gerekir. Bunun sebebi bazı kalp hastalıklarının gebelik döneminde önemli ölçüde sorunlara sebep olabilmesi. Bu tarz rahatsızlıkları olan kadınlara tedavi olmadan gebelik tavsiye edilmez.

Kalp hastalığına rağmen uzmanlar tarafından gebeliğinde sorun görülmeyen anne adaylarının ise gebelik döneminde yakından takip edilmesi gerekiyor. Neredeyse tüm kalp hastası olan anne adaylarında fiziksel aktivite kısıtlanır ve yüksek proteinli tuzdan uzak diyet tavsiye edilir. Uzmanlar bu tarz rahatsızlıkları olan anne adaylarına kan seviyelerinin belli bir düzeyin üzerinde tutulması önerirler. Bunun sebebi kansızlığın kalp hastalığı üzerinde olumsuz etkiye sahip olmasıdır. Ayrıca anne adayının kilo alımı kontrol altında tutulur. Bu tedbirlerle kalbin iş yükünün azaltılması amaçlanır.

Kalp hastası olan anne adaylarının normal doğum yapması mümkündür. Hatta kalp hastalığı olan gebeliklerde sezaryenle doğumun önerildiği vakalar oldukça azdır.

Kalp hastası kadınlar için doğum sonrası dönem de çok önemlidir. Bu sebeple gebelikte kan kaybı en aza indirilmeli, kan basıncı düzenlenmeli ve kalp yetmezliğine sebep olacak aşırı sıvı yükünden kaçınılmalı.

Doğumdan sonra dört ile altı hafta sonra gebeliğin sebep olduğu kalp damar sistemindeki değişiklikler geçer. Annenin durumu yeniden bir kardiyolog tarafından incelendiği gibi bebeğin sağlık durumu da incelenir.

Anne adaylarında gelişen kistlerin büyük bir bölümü gebeliğin ondördüncü haftasına kadar kendiliğinden geçer. Belirlenen kistlerden altı cm’den küçük olanlar çoğunlukla yüzde doksan oranında kendiliğinden geçerken, daha büyük olanlar ancak yüzde altmış oranında geçer.

Anne adayında yumurtalık kisti belirlendiğinde genellikle gebeliğin birinci haftasına kadar kistin geçmesi için beklenir. Gebeliğin bu dönemine kadar geçmeyen kistler ise bebek ve anne adayı için oluşacak riskler daha az olduğu için onsekizinci haftadan sonra ameliyatla alınabilir.

Yumurtalık kisti riskleri

Gebelik döneminde ortaya çıkan kistler genellikle ağrıya neden olurlar. Ayrıca yumurtalığın ve kistin dönerek burkulması (torsiyon), kist içine kanama ve enfeksiyona sebep olabilir.

Yumurtalık kisti tedavisi

Anne adayında oluşan yumurtalık kistlerinin tedavisi gebeliğin dönemi ve kistin büyüklüğü göz önünde bulundurularak uygulanır. Gebelik ilerlememişse ve kist küçük ebatlarda ise anne adayı takip edilir. Yumurtalık burkulması (torsiyon), rüptür (patlama), hemorajinin (kanama) söz konusu olduğu durumlarda derhal cerrahi tedavi uygulanır. Annede belirlenen kistler 7 – 8 cm’den büyük ise ve gebeliğin 15 – 18 haftalarına kadar kendiliğinden geçmemişlerse yine cerrahi girişim uygulanır. Yumurtalık kistinin ameliyat ile alınması için en uygun zaman gebeliğin 18. haftasıdır. Yalnız eğer kist kötü görünümlü ise, kanser şüphesi varsa ya da boyutlarında büyüme olursa gebeliğin 18. haftasından önce ameliyatla alınır.

Gebelikte ortaya çıktığında pek çok kompleks klinik probleme sebep olur. Bunun sebebi bağışıklık sisteminde açıklanması zor bir rahatsızlığa yol açması ve bir çok organı birden etkilemesi. Gebelik esnasında bağışıklık sisteminde oluşan değişiklik rahatsızlığı daha da komplike hale getirir. Anne adayında gebelik döneminde geçici düzelmeler görülebileceği gibi hiç değişiklik olmayabilir veya atak eğilimi görülebilir.
Hastalık hakkında karar vermeden önce, bebek sahibi olmanın aile için önemine göre kişisel olarak araştırılmalı.

Gebelikten altı ay önce özellikle anneye ait hastalıkta azalma ya da tam iyileşme görülürse veya hastalığın erken döneminde ağır böbrek tutulum bulguları saptansa da hamileliğin sorunsuz tamamlanması mümkün. Gebeliğin problemli geçmesine sebep olan etkenler ise hastalığın aktif olması ya da ileri derecede böbrek fonksiyon bozukluğunun olmasıdır.

Nadir durumlarda ağır geçen bir doğumun ardından atak meydana gelebilir. Doğum sonrasında böyle bir atağın gelişme ihtimalinin bulunması, anne adayının gebelik sırasında ve gebelik sonrasında çok yakın takip edilmesini gerektirir.

SLE sonucunda gebelikte oluşabilecek rahatsızlıklar arasında tekrarlayan düşükler, intrauterin gelişme geriliği (rahim içi gelişme geriliği), erken doğum ve ölü doğum yer alır.

Anne adayında SLE hastalığı belirlendiği takdirde, iki haftada durumu bir kadın doğum uzmanı ve romatoloji uzmanıı tarafından incelenmeli. Gebeliğin son döneminde her hafta yapılır. Bunun yanı sıra bebeğin gelişimi de kontrol altında tutulmalı.

Epilepsi nedir?

Sinir uçlarının anormal elektriksel uyarımı ile epilepsi oluşur. Hastalık sebebiyle istemsiz kasılmalar ve bazen de bilinç kaybı oluşabilir. Anne adayının epilepsi hastası olması gebelik dönemini ve doğumu etkileyebilir. Hastalık anne karnında bebeğin gelişiminde anormalliklere sebep olabilir. Ayrıca gebelik dönemi de epilepsinin durumunu kötüleştirebilir.

Epilepsinin hamilelik sırasındaki tehlikeleri:

Epilepsi hastalığının anne adayı ve bebek üzerindeki en önemli tehlikeleri gebelik sırasında nöbet sayısının artması ve bebekte oluşması muhtemel doğumsal anomaliler. Epileptik annelerden doğan bebeklerin yaklaşık olarak yüzde yedisinde önemli doğumsal anomaliler görülebilir. Normal toplumda bu oran yüzde üçtür. Anne adayında epilepsi olmasının sonucunda bebeklerde yarık damak, yarık dudak, zeka geriliği, düşük doğum ağırlığı gibi problemler ortaya çıkabilir. Genellikle anne adayları bebeğin zarar görmesinden korktuklarından gebelik sırasında ilaç kullanımını bırakırlar. Sonrasında nöbetler; bebek için fiziksel problemler, gelişme geriliği hatta ölüm dahi görülebilir. Epileptik kadınlar bu sebeple çocuk sahibi olmaya karar vermeden önce, gebelik süresince ve doğum sonrasında da bir kadın doğum uzmanı ve bir nörolog tarafından takip edilmeli. Gebelikte ilaçların dozu yeniden belirlenmeli.

Epilektik annenin dikkat etmesi gerekenler:

Anne adayının düzenli kontrollerini yaptırması gerekir. Nöbet sıklığını artıracaklarından anne adayı, uykusuzluk, yorgunluk, açlıktan kaçınmalı. Folik asit takviyesi kesinlikle yapılmalı.

Epilepsi hastası kadınlar için bir risk faktörü oluştursa da, aslında risk ihtimali düşüktür. Epileptik kadınların yüzde doksanüçü dünyaya sağlıklı bir bebek getirebilirler. Fakat gebelik süresince düzenli olarak kontrole gitmek, ayrıntılı ultrasonlar ve anomali taramaları anne karnında oluşabilecek bir çok hastalığın erken teşhis edilmesinde yardımcıdır.