Hamilelik Döneminde Balık Yemek

Balık yemek sağlıklıdır; özellikle ha­mileyken sizin için faydalıdır. Hamiley­ken çeşitli balık türlerinden yiyen kadın­lar daha sağlıklı ve uzun hamilelik döne­mi geçirirler ve bazı incelemelere göre daha kilolu bebekler dünyaya getirirler. Bu önemlidir, çünkü bebek ne kadar uzun süre rahimde kalırsa doğumda güç­lü ve sağlıklı olma şansı o kadar artar.

Son araştırmalar hamileyken balık yi­yen kadınların prematüre doğumla ilgili az problemleri olabileceğini göstermiş­tir. Bu yarar, balıkta bulunan sizi prema­türe doğumdan korumak için hormonal tepki veren Omega-3 yağ asitlerinden kaynaklanabilir.

Omega-3 yağ asitleri aynı zamanda hamileliğe bağlı hipertansiyonu ve pre-eklampsiyi önleyebilir.

Birçok balık türünün hamilelikte yen­mesi güvenlidir ve bunları diyetinize ek­lemelisiniz. Balıkların çoğunda yağ ora­nı düşük ve B vitamini, demir, çinko, se­lenyum ve bakır oranı yüksektir. Çeşitli balık türlerini seçmek diyetinize mü­kemmel, sağlıklı katkılarda bulunur ve balığı istediğiniz sıklıkta yiyebilirsiniz.

Omega-3 Yağ Asitleri. Hamsi, ringa balığı, tekir, uskumru (Kral uskumru de­ğil), somon balığı, sardalye ve alabalık bol miktarda Omega-3 yağ asitleri barın­dıran balıklardandır. Vejetaryenseniz ve­ya balık sevmiyorsanız yemeklerinize kanola yağı, keten tohumu yağı, soya fa­sulyesi, ceviz ve buğday tohumu ekle­yin, çünkü bu gıdalar, bir tür Omega-3 yağ asidi olan linolenik yağı içerir.

Bazı araştırmacılar, yağlı balıklar ye­menin ve başka bir şekilde Omega-3 yağ asitleri almanın (örneğin balık yağı kapsülleri) bebeğinizin zekâ gelişimini arttırdığına inanırlar. Hamile kadınlar üzerine yapılan bir araştırma, bir kadının hamileyken balık yediğinde bunun geliş­mekte olan ceninin beynine ulaştığını göstermiştir.

Beslenme planınıza Omega-3 yağ asit­lerini dahil etmek oldukça önemlidir. Ancak, çalışmalar günde 2.4 g Omega-3 yağ asitleri miktarını aşmamanın daha iyi olacağını göstermiştir.

Metîl-cıva Zehirlenmesi. Bazı balık­lara insanoğlunun oluşturduğu çevre kir­liliği nedeniyle tehlikeli bir madde bula­şır. Bu balıkları yiyen insanlar metil-cıva zehirlenmesi tehdidi altındadır. Cıva, kirliliğin bir yan ürünü olduğu kadar ay­nı zamanda doğada da bulunan bir mad­dedir. Bir kirletici olarak havaya karıştı­ğında sorun oluşturur. Okyanuslarda bu­lunur ve dalgalarla taşınarak bazı balık türlerine bulaşır.

FDA (Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi), balıklarda insanlar için tehlikeli olabile­cek cıva miktarını kesin olarak sapta­mıştır. Metil cıvanın anneden plasenta yoluyla cenine geçtiğini biliyoruz. Araş­tırmalar, her yıl yenidoğan 60.000 çocu­ğun, hamileyken anneleri tarafından tü­ketilen deniz ürünlerine bağlı olarak nö­rolojik problem geliştirme riski altında olduğunu gösterir. Hızlı beyin gelişimi nedeniyle, cenin metil cıva zehirlenme­sine karşı daha savunmasız olabilir.

Çalışmalar hamile kadınların ve hami­le kalmaya çalışan kadınların dikkatli ol­maları gerektiğini gösterir, bazı balık türleri ayda bir kereden fazla yenmemelidir. Bu balıklar; köpekbalığı, kılıçbalığı ve ton balığıdır (taze veya dondurul­muş). Emziriyorsanız, bu balık türleri ile ilgili tüketiminizi haftada bir kere yiye­rek sınırlayabilirsiniz. Ton balığı konser­vesi biraz daha güvenlidir ama haftada 180 gramdan fazla yemeyin.

Bazı tatlı su balıklarının yenmesi de riskli olabilir, örneğin akçıl gözlü balık ve turna balığı. Güvende olmak için, tat­lı su balıklarının tüketimi ile ilgili olarak yerel otoritelere danışın.

Balık Hakkında Ek Önlemler. Başka çevre kirleticiler de balıkta bulunabilir. Dioksin ve PCB’ler (policlorinat bifeniller) bazı balıklarda bulunur, mavi balık veya tatlı su alabalığı gibi; bu balıklar­dan sakının.

Parazitler, bakteriler, virüsler ve tok­sinler de balıklara bulaşabilir. Hastalıklı balığı yemek sizi de hasta yapabi­lir, bazen çok ciddi biçimde hem de. Sushi ve ceviche virüs ve parazit içerebilen yemeklerdir. Çiğ, kabuklu deniz ürünleri, eğer hastalıklıysa, hepatit-A, kolera veya mide iltihabına neden ola­bilir. Hamileyken bütün kabuklu deniz ürünlerinden kaçının! Hamileyken ka­çınılması gereken diğer balıklar; sıcak tropik sularda, özellikle Florida, Karayipler ve Hawai’de yaşayan bazı balık türleridir.

Bu bölgelere ait “yöresel” banklardan kaçının; sarı kuyruk balığı, barraküda (bir tür köpekbalığı), mavibalık, hani ba­lığı, mahimani, lüfer ve taze ton balığı.

Hamile kadınlara sushi yememelerini tavsiye ediyoruz; ancak yenmesi uygun olan birkaç “sushi” türü vardır. Pişiril­miş yılanbalığı ile yapılan sushi ve bu­harda pişirilmiş yengeç ve sebzeler ka­bul edilebilir.

Eğer belli bir balığı yiyip yememe ko­nusunda emin değilseniz veya daha faz­la bilgi istiyorsanız Gıda ve İlaç Dairesi’ni arayabilirsiniz.

Bazı Alternatif Gıda Seçimleri

Hamileliğiniz ilerledikçe, besleyici gıdaları beslenme planınıza eklemek sizin için gittikçe zorlaşabilir. Yediği­niz gıdalardan sıkılmış olabilirsiniz. Aşağıdaki noktalar sağlıklı olan farklı gıdaları seçmeyi kolaylaştırabilir.

• Lif açısından zengin olan kompleks karbonhidratlar vücudunuz için sa­bit bir enerji kaynağıdır ve daha uzun süre tok hissetmenize yardımcı olur. Tam buğday ekmeği, tortula ve risotto (İtalyan usulü peynirli veya etli pirinç çorbası) yemeye çalışın.

• Yeşil yapraklı sebzeler, örneğin ıs­panak ve brokoli, turuncu sebzeler­den, örneğin tatlı patates ve havuç-
tan daha farklı besinler içerirler. Her gün bu sebzelerden yemeye çalışın. Büyük bir porsiyon ihtiyaçlarınızı tatmin edebilir ve “Balkabaklı kek” aynı zamanda çok lezzetli olabilir. Yapışmaz bir tavada biraz su ısıtın, daha sonra kabak, domates, sarı ka­bak ve soğan ekleyin. Kapağını ka­patın ve 30 ila 45 dakika pişirin.

• Besin değeri yüksek olan gıdalar, ör­neğin meyveler ve sebzeler, bol vi­tamin ve mineral sağlar ama yüksek
kalorili değillerdir. Örneğin, kivi herhangi bir başka meyveye göre daha fazla C ve E vitamini barındırır. Ayrıca doğal bir müshildir.

• Kıvırcık salata seçerken koyu renkli olanları seçmek daha iyidir. Marul ve ıspanak bol miktarda A vitamini ve folik asit içerir. İce-berg marul en fazla lif oranına sa­hiptir ve potasyum için iyi bir kay­naktır. Arugula ve marul salatası doku ve A ve C vitamini ekler.

• Tatlı yiyeceklere düşkünlüğü kont­rol edebilmek için kendinizi gün­de 100 kalori şekerleme île sınırla­yın bir avuç jelibon, yarım şekerleme. Etiketleri okuyun.

• İhtiyacınız olan besinleri almak için bazı farklı yollar mı arıyorsunuz? Bir sebze porsiyonu için 1/2 kâse spagetti sosu deneyin. Bir porsiyon ekmek ve tahıl grubu için, 3 kâse patlamış mısır ihti­yaçlarınızı karşılar.

Ayrıca protein almak için, 1/4 kâse yumurta ye­rine geçen bir gıda, 2 yemek kaşı­ğı herhangi bir kuruyemiş yağı veya 120 gram işlenmiş sebze proteini seçin.

Sigara içen veya çok fazla alkol alan ka­dınların da takviyeye ihtiyacı vardır, aynı şekilde kronik tıbbi rahatsızlığı olanların, bazı ilaçları kullananlar ve inek sütünü, buğday ve diğer temel gıdaları sindirme problemleri olanların da takviyelere ihti­yaçları vardır. Bazı durumlarda vejetar­yenler de takviyeye ihtiyaç duyabilir.

Doktorunuz bu durumu sizinle ele ala­caktır. Eğer bir doğum öncesi vitamin­den daha fazlasına ihtiyacınız varsa dok­torunuz size önerilerde bulunacaktır.

Uyarı: Doktorunuzun onayını alma­dan hiçbir takviye kullanmayın!

Bebeğinizin kilosu artık 700 gram ve baş bölgesinden kalçalara kadar olan uzunluğu 22 cm. Bu rakamların ortala­ma uzunluklar ve ağırlıklar olduğunu ve bir bebekten diğerine ve bir hamile­likten diğerine değişebileceğini unut­mayın.

Sîzin Büyüklüğünüz Ne Kadar? Siz Ne Kadar Değiştiniz?

Hamileliğin bu haftasında, rahminiz bi­raz daha büyüdü. Yandan baktığınız za­man açıkça büyüdüğünü göreceksiniz.

Pubik simfizden rahminizin tepe nok­tasına kadar ölçüsü 25 cm’dir. Hamile­liğin 20 veya 21. haftalarında doktoru­nuza gittiyseniz, büyük olasılıkla yakla­şık 4 cm büyüdüğünüzü göreceksiniz. Bu noktada, rahminiz bir futbol topu kadardır.

Rahmin tepe noktası, göbek deliğiniz ve göğüs kemiğinizin alt kısmı arasında orta bölgededir. (Göğüs kemiği, omur­ga kemiklerinin bir araya geldiği gö­ğüslerinizin arasındaki kemiktir.)

Bebeğinizin Büyümesi ve Gelişimi

- Prematüre Bebeğin Yaşamını Sürdürebilmesi?

İnanması zor olabilir ama eğer bebeğiniz şimdi doğarsa yaşama şansı vardır. Tıptaki büyük gelişmelerden bazıları, prematüre bebeklerin bakımı alanında olmuştur. Hİç kimse bir bebeği bu kadar erken doğurmak istemez, ama yeni tedavi yöntemleri ile, ör­neğin vantilatörler, monitörler ve ilaçlar ile bebeğin yaşama şansı gerçekten vardır.

Bebek 1 kilodan azdır ve son derece küçüktür. Bu kadar erken doğan bir be­beğin hayatta kalması zordur. Bebek, büyük olasılıkla hastanede birkaç ay ge­çirir, enfeksiyon riski ve başka olası komplikasyonlar olabilir.

- Erkek mi Yoksa Kız mı?

Anne-baba adaylarının en sık sordukları soru “Bebeğimizin cinsiyeti nedir?” soru­sudur. Amniyosentez, kromozom incele­mesi ile bebeğinizin cinsiyetini belirleye­bilir. Ultrason muayenesi de bebeğin cinsi­yetini ortaya çıkarmak için kullanılabilir ama her zaman doğru olamayabilir. Birçok kişi için, bebeğin cinsiyetini öğrenmemek hamileliğin zevkli olmasının bir parçasıdır.

Bazı insanlar bebeğin kalp atışlarının cinsiyetini gösterdiğine inanırlar. Bir be­bek için normal kalp atışı oranı dakikada 120 ila 160 oranında değişir. Bazıları, hızlı kalp atışının bir kız bebeğe işaret ettiğini ve daha yavaş kalp atışının erkek bebeği işaret ettiğine inanır. Ne yazık ki, bununla ilgili bilimsel kanıt yoktur. Doktorunuza bu yöntemi kullanarak tah­minde bulunması için baskı yapmayın çünkü bu sadece bir tahmin.

Daha güvenilir bir kaynak, bir anne, kayınvalide veya başka birinin size ba­karak bebeğin erkek mi yoksa kız mı olacağını söylemeleridir. Bu ifadeyi çok ciddiye alarak söylemesek de birçok ki­şi bunun doğru olduğuna inanır. Bazı ki­şiler doğumdan önce bebeğin cinsiyetini tahmin etmekte veya önceden bilmekte hiçbir zaman yanılmadıklarım iddia ederler. Aynı şekilde, bu yöntem için de bilimsel temel yoktur.

Doktorunuz daha çok sizin ve bebeği­nizin sağlığıyla ilgilidir.
Sizin ve bebeğinizin, ister erkek ister kız olsun, hamileliği güvenle geçirdiği ve doğum sürecindeki ve doğumdaki sağlık durumu ile ilgilenir.

Sizde Oluşan Değişimler

~ Kaşıntı

Kaşıntı (pruritus gravidarum), hami­lelikte sık görülen bir belirtidir. Ciltte darbe veya yara yoktur; sadece kaşınır. Hemen hemen bütün hamile kadınların % 20’si hamileliğin son haftalarında ka­şıntıdan şikâyet eder, ama bu herhangi bir zamanda oluşabilir. Her hamilelikte oluşabilir ve ağız yoluyla kullanılan do­ğum kontrol hapları aldığınızda da olu­şabilir. Durum, sizin veya bebeğiniz için riskli değildir.

Rahminiz büyüdükçe ve pelvisinizi dol­durdukça karnıınızdaki deri ve kaslar gerilir. Kaşıntı bunun doğal bir sonucudur. Kaşın­tıyı azaltmaya yardımcı olması için losyon­ların kullanılması uygundur. Cildinizi tır­malamamaya ve tahriş etmemeye çalışın, bu durumu kötüleştirir! Doktorunuza antihistamin veya mentol içeren serinletici los­yonların kullanımı konusunda danışmanız gerekebilir. Genellikle tedavi gerektirmez.

~ Stres Sizi Etkileyebilir

Yaşamınızdaki stresin hamileliğiniz üzerinde etkisi vardır. Araştırmalar anne adayındaki stres ve hamileliğe bağlı problemler arasında, örneğin preek-lempsi, düşük veya prematüre doğum gi­bi, artan bir ilişki olduğunu gösterir.

Eğer yaşamınızda şu an önemli bir stres varsa -işinizi kaybettiyseniz veya değiştirdiyseniz, size yakın biri öldüyse-kendinize iyi bakmaya çalışın. Düzenli beslenin, yeteri kadar dinlenin ve stresi azaltmaya çalışın. Bu konuda konuşmak faydalı olabilir – doktorunuzdan bir des­tek grubu tavsiye etmesini isteyin.

~ Yere Düşme Nedeniyle Yaralanma

Yere düşmek, hamilelikte görülen küçük yaralanmaların en çok rastlanan nedenidir. Neyse ki, yere düşme genellikle bebekte veya annede ciddi yaralanmalara neden olmaz. Bebek, onu çevreleyen amniyotik sıvının koruyucu minder görevi yapması ile yaralanmalara karşı korunur. Rahminiz ve karın duvarınızda biraz koruma sağlar.

Eğer Düşerseniz. Düşerseniz, doktoru­nuzla iletişim kurun; sizi muayene etmek is­teyebilir. Muayene edilirseniz ve bebeğini­zin kalp atışı kontrol edilirse kendinizi gü­vende hissedebilirsiniz. Bebeğin hareket et­mesi, düştükten sonra size güven verebilir.

Karındaki küçük yaralanmalar, genel yöntemlerle tedavi edilir, hamile olma­sanız bile. Ancak, mümkünse röntgen ışınlarından kaçının.

Ultrason değerlendirmesi önem taşıyabi­lir. Bu, semptomlarınızın ve yaralanmanızın şiddetine göre kişisel bazda değerlendirilir.

Düşmekten Kaçınmak İçin Dikkatli Olun. Dengenizin ve hareket kabiliyeti­nizin hamileliğiniz ilerledikçe değiştiğini unutmayın. Kışın park yerleri ve kaldı­rımlar ıslak veya buzlu olduğunda dikkat­li olun. Birçok hamile kadın merdivenler­den düşebilir; her zaman tırabzanı kulla­nın. İyi aydınlatılmış yerlerde yürüyün ve kaldırımdan yürümeye dikkat edin.

Kilo aldıkça biraz daha yavaş hareket edin; normalde olduğu kadar hızlı hareket edemezsiniz. Dengenizdeki değişimle, baş dönmesi de yaşayabilirsiniz, düşmekten ka­çınmak için tedbirli davranmak önemlidir.

Düştükten Sonra Dikkat Edilmesi Gereken Belirtiler. Bazı belirtiler düş­tükten sonra sizi bir probleme karşı uyarabilirler:

• Kanama
• Vajinadan sıvı gelmesi, zarların yırtıl­dığım gösterir
• Şiddetli karın ağrısı

Plasentamn yırtılması, düşme veya yaralanma ne­deniyle oluşabilecek en ciddi durumlardan biridir. Plasentanın yırtılması ile plasenta rahimden erken ayrılır. Diğer bir önemli yaralanma kemik kırılması veya sizi kımıldayamaz duruma getiren bir yaralan­madır.

Kırılan Kemiklerin Tedavisi. Bazen düşme veya bir kaza kemik kırılmasına yol açar, bu da röntgen ışını veya ameliyat ge­rektirebilir. Tedavi hamilelikten sonraya er­telenemez; problemin ele alınması gerekir. Eğer böyle bir durumla karşılaşırsanız, her­hangi bir test ya da tedavi uygulanmadan önce doğum uzmanınız/jinekologunuzla iletişim kurulması konusunda ısrar edin.

Eğer röntgen çekilmesi gerekiyorsa, pelvisiniz ve karnınız örtülmelidir. Eğer örtülmezse, röntgen ışınları bebekte ya­ratacağı risklere karşı ayarlanmalıdır.

Basit bir kırılmada anestezi veya ilaç tedavisi gerekli olabilir. Sizin ve bebeği­niz için en yararlısı mümkünse anestezi­den kaçınmaktır. İlaç tedavisine ihtiyacı­nız olabilir ama ilaç kullanımını en az seviyede tutmaya çalışın.

Bir kırığı anestezi kullanarak tedavi etmek gerekiyorsa bebeğin yakından gözlemlenmesi gerekir. Bu konuda çok fazla seçeneğiniz olmayabilir. Cerrahı­nız ve doğum uzmanınız/jinekologunuz sizin ve bebeğiniz için en iyisini yapmak için birlikte çalışacaklardır.

~ Tiroit Hastalığı

Tiroit problemleri ve tiroit hastalığı hamileliğinizi etkileyebilir. Tiroit hor­monu tiroit bezinde üretilir; bu hormon bütün vücudunuzu etkiler ve metaboliz­manızda önemli yeri vardır.

Tiroit hormonu düzeyleri yüksek veya düşük olabilir. Yüksek düzeydeki tiroit hipertiroidi olarak adlandırılan bir duru­ma yol açar; düşük düzeylerdeki ise hipotiroidiye neden olur. Düşük ve prematü­re doğum geçmişi olan kadınlar veya do­ğumun yaklaştığı dönemde problemler yaşayan kadınlar tiroit hormon düzeyleri yüzünden problemler yaşayabilirler.

Fark Edebileceğiniz Belirtiler. Tiroit hastalığının semptomları hamilelik tara­fından gizlenebilir ya da hamilelik sıra­sında sizi ve doktorunuzu tiroidin göre­vini uygun olarak yapmadığından şüp­helendirecek değişimler fark edebilirsi­niz. Bu değişimler, tiroit büyümesi, na­bız değişiklikleri, avuç içinde kırmızılık ve sıcaklık ve avuç içinin nemli olması- dır. Hamilelik döneminde tiroit hormonu düzeyleri değişebileceğinden (hamilelik yüzünden) doktorunuz, bu hormonla il­gili laboratuvar testlerinin sonuçlarını yorumlarken dikkatli olmalıdır.

Tiroit Testi. Tiroit testi öncelikle kan testi (bir tiroit paneli) yoluyla yapılır, bu testle üretilen tiroit hormonunun miktarı ölçülür. Ayrıca testler, bir diğer hormo­nu, beynin merkezinde üretilen tiroit uyarıcı hormon (TSH) düzeylerini de öl­çer. Bunlara ilave olarak yapılan tiroidi röntgenle inceleme testi (radyoaktif İyot taraması) hamilelik sırasında uygulan­mamalıdır.

Tiroit Hastalığının Tedavisi. Hipotiroidiniz varsa tiroit takviyesi (tiroksin) tavsiye edilir. Hamilelikte kullanımının güvenli olduğuna inanılır. Doktorunuz, yeterli miktarda bu hormondan aldığını­za emin olmak için bir kan testi yaparak hormon seviyesini kontrol edebilir.

Hipertiroidiniz varsa tedavi için Propiltiurasil ilacı kullanılır. Bu ilaç plasen­tadan bebeğinize ulaşır. Doktorunuz be­beğiniz açısından riski azaltmak için, ilacın dozunu mümkün olan en az sevi­yede verir. Hamilelikte İhtiyaç duyulan ilacın miktarını izlemek için kan testi gereklidir. İyodür, hipertiroit için kulla­nılan bir diğer ilaçtır. Gelişmekte olan bir bebeğe zararlı etkilerinden dolayı ha­mileyken İyodür’den sakının.

Doğumdan sonra, hamilelikte kullanı­lan ilaçlarla ilgili tiroit problemleri olup olmadığına dair bebeği test etmek ve gözlemlemek önem taşır. Eğer tiroit problemleri ile ilgili bir geçmişiniz var­sa, şu anda ilaç kullanıyorsanız veya geçmişte tiroit için ilaç kullandıysanız doktorunuza söyleyin. Hamilelik sıra­sındaki tedaviyi ele alın.

25. Hafta İçin Tavsiye

Hamilelik eşinizle iletişim ve kişisel gelişim için uygun bir dönem olabilir. Eşiniz konuşurken onu dinleyin. Si­zin için duygusal desteğin önemli bir kaynağı olduğunu bilmesini sağlayın….

Babaya Tavsiye

Ev alışverişini yapmayı teklif edin. Bu belki birçok erkek için rahatsız edici bir durum olabilir ama cep te­lefonları erkeklerin daha iyi alışveriş yapmalarını sağlar. Alışverişe yalnız gitmeseniz bile eşinizle birlikte gi­din ve satın aldıklarını taşımaya yar­dım edin.